
Vrijheidsrokken
De komende twee weken zijn de twee grote vrijheidsrokken te zien in het Erfgoedhuis Hilversum. Locatie Bibliotheek Hilversum. De Vrijheidsrok is een sociaal-maatschappelijk kunstproject van kunstenaar Elganan Jelsma.
Met het creëren van vrijheidsrokken is Elganan een paar jaar geleden begonnen, nadat zij geconfronteerd werd met de enorme textielafvalberg van o.a. afgedankte militaire kleding. Graag koppelt Elganan heden aan het verleden en werd zij geïnspireerd door de geschiedenis van de bevrijdingsrokken uit 1946 (toen er textielschaarste was). Verzetsheldin Mies Boissevain riep toen vrouwen op om een feestrok te maken uit kleine lapjes textiel. Elk lapje vertelt een eigen verhaal. Op de feestrok werden data geborduurd van de bevrijding of van geboortedata. Deze Nationale feestrokken werden gedragen bij bijzondere gelegenheden. Ook Elganan heeft weer een oproep gedaan aan mensen om een eigen vrijheidsrok te maken.
Inmiddels hebben vele handen in diverse workshops op lapjes afgedankte militaire textiel geborduurd en daar zijn twee grote rokken van gemaakt. Eén geborduurd door Oekraïners en één door vele anderen. Iedereen was vrij om iets te borduren. Want voor iedereen betekent vrijheid iets anders. Vrij om te gaan en te staan waar je wilt … vrij om je haren wel of niet te borstelen … vrij om te zeggen wat je wilt … vrij om je te kleden zoals je wilt … vrij om te leven in een vrij land … Wat betekent vrijheid voor jou? Op 5 mei vieren wij 81 jaar vrijheid. Maar met alle oorlogen in de wereld, krijgt dit project een extra lading.
Te zien t/m 9 mei 2026, in het Erfgoedhuis. Entree via het leescafe in de Bibliotheek Hilversum en ART Hilversum. Dus geopend van 12-17 uur.



We gaan ook weer verder met de vrijheidsrokken. Geïnspireerd op de bevrijdingsrokken uit 1946!
OPROEP
Maak een eigen vrijheidsrok van eigen afgedankte kleding, een oude broek en enkele stukken afgedankte militaire kleding. Elganan heeft hiervoor een patroon ontwikkeld. Wil je hieraan meedoen, dan kun je een pakket ophalen tijdens de borduursessies of aanvragen via de website van PubArt of mij mailen! Je ontvangt dan een pakket met een naaipatroon, een begeleidend boekje, een vrijheidsrokken-label en wat stukken militaire textiel.
Elganan: “het zou toch mooi zijn als we over een paar maanden een catwalk kunnen realiseren waarop iedereen zijn/ haar eigen vrijheidsrok toont? Jong en oud! Een catwalk voor de vrede!”
BORDUREN
In deze onrustige dagen en onstuimige wereld is het fijn om rustig bij elkaar te zijn en onder het genot van een kopje koffie een klein borduurwerkje te maken. Dit doen we op afgedankte militaire kleding, wat al een betekenisvolle lading heeft. Je kunt zo onderdeel worden van 1 grote vrijheidsrok. Kunstenaar en tentoonstellingmaker Elganan Jelsma heeft inmiddels 2 grote vrijheidsrokken gemaakt. Deze zijn ook te zien in de tentoonstelling. De vrijheidsrok is geïnspireerd op de bevrijdingsrokken uit 1946. Toen werden vrouwen opgeroepen om een eigen vrijheidsrok te maken.
Vrijheids Catwalk:
zaterdag 23 augustus 2025 op het grote podium tijdens OPEN035 op het marktplein te Hilversum!
Zondag 8 maart 2026, tijdens vrouwendag in Theater Gooiland te Hilversum.
Het creëren van vrijheidsrokken is een langlopend project. Een paar jaar geleden ben ik daar mee begonnen omdat ik geconfronteerd werd met de enorme textielafvalberg van afgedankte militaire kleding. Geïnspireerd door de bevrijdingsrokken uit 1945 ben ik na gaan denken over wat vrijheid voor mij en de mensen om mij heen betekent. Van de militaire kleding ben ik vrijheidsrokken gaan maken. Helaas brak vorig jaar de oorlog uit tussen Oekraïne en Rusland en bleek vrijheid weer een heel andere betekenis te krijgen, zeker voor de Oekraïense vluchtelingen die naar Nederland kwamen. Met een tolk en diverse Oekraïense vrouwen (en zelfs een paar kinderen) zijn we aan het werk gegaan. Ik heb hen gevraagd om ‘iets’ te borduren op een lapje afgedankte militaire kleding, uiteraard waren ze geheel ‘vrij’ in het onderwerp en de kleuren. Borduren is een ambacht/ techniek die nog veel wordt toegepast in Oekraïne. Bekend zijn hun traditionele blouses. De meeste vrouwen spraken geen Nederlands of Engels, maar juist door met de handen te werken ontstond er een verbinding. In een sfeer van rust en vertrouwen kwamen er ook verhalen naar boven en benoemden ze onderwerpen die voor hen belangrijk zijn. Dat was ook voor mij weer inspirerend en heeft naast de vrijheidsrok ook weer nieuw werk opgeleverd. Van alle geborduurde lapjes heb ik een grote vrijheidsrok gemaakt.
Tijdens de borduurbijeenkomsten kwamen er diverse onderwerpen naar boven. Natuurlijk persoonlijke verhalen, maar ook onderwerpen die zij graag aan ons willen laten zien/ horen.
De hele tekst ... ook in Engels en Oekraiens hieronder te downloaden.



fotoverslag van 8 maart 2026:
Vrouwendag - de vrijheids Catwalk
Gehele fotoverslag van 23 augustus 2025: OPEN035 - de vrijheids Catwalk

Naaipatroon en begeleidend boekje vrijheidsrok
Begeleidend boekje bij naaipatroon
gehele tekst van de vrijheidsrokken in Ned, Eng, Oek.
Hele boek over de vrijheidsrokken, met veel afb.
Vrijheidsrok borduren

Lesya Ukrainka, ontwerp Elganan Jelsma
Borduurpatroon Lesya Ukrainka, gratis te downloaden
Vrijheidsrokken



Schrijf je in voor de nieuwsbrief!
Copyright © Alle rechten voorbehouden